Broj 89
-->
Početna > Lepi i zdravi > DEPRESIJA KOD ŽENA

Za neraspoloženje ima leka

DEPRESIJA KOD ŽENA

Postoje određeni periodi kada je žena podložnija depresiji, što je opet prouzrokovano delovanjem hormona: PMS, menstruacija, trudnoća, menopauza, klimaks...

Depresija je patološko neraspoloženje koje se bitno razlikuje od normalne tuge. U pitanju je kombinacija psihičkih i telesnih simptoma, među kojima su najčešći patološko neraspoloženje, depresivna razmišljanja, smanjenje volje i nagona, vegetativni i telesni simptomi. Depresija u bukvalnom prevodu sa latinskog znači potištenost. Za žene, depresija je drugi najčešći zdravstveni problem, a u celokupnoj populaciji se nalazi na četvrtom mestu.
 
  Najčešći simptomi depresije su:
  - potištenost, turobno raspoloženje, navala crnih misli;
  - intenzivna tuga, samosažaljenje, napadi plača;
  - osetljivost, ranjivost, razdražljivost;
  - strah, nemir, zabrinutost, strepnja;
  - pesimizam, beznađe i bespomoćnost;
  - osećaj krivice i suvišnosti;
  - usamljenost;
  - nesposobnost obavljanja normalnih i svakodnevnih životnih aktivnosti;
  - bezvoljnost, letargija;
  - oslabljena koncentracija i poremećaj pamćenja;
  - umor, iscrpljenost, manjak energije;
  - znatno smanjen ili povećan apetit;
  - nesanica ili prevelika potreba za snom;
  - somatski bolovi koji nemaju fizičke uzroke;
  - želja i razmišljanje o smrti ili planiranje samoubistva.
 
  Zašto obolevamo od depresije?
  Još uvek se ne zna sigurno šta izaziva depresiju. Ipak, istraživanja pokazuju da najverovatnije postoji više od jednog uzroka bolesti i da je kombinacija raznih faktora ta koja neke osobe čini podložnijima razvoju depresivnog poremećaja. Iako od depresije mogu da obole svi, podaci govore da žene više obolevaju.
  Postoje određeni periodi kada je žena podložnija depresivnom raspoloženju, što je, opet, prouzrokovano delovanjem hormona: PMS, trudnoća, postporođajno, menopauza...
  - Menstruacija
  Još je Hipokrat ukazao na postojanje promena raspoloženja vezanih za menstrualni ciklus i nazvao ih je „melanholijom menstruacije". Simptomi koji se najčešće sreću u predmenstrualnoj i menstrualnoj fazi su: vrtoglavice, glavobolje, bol u leđima, grčevi u stomaku, otoci, nabreklost dojki i stomaka, povećanje telesne mase, pojava akni, pojačan apetit... Od psihičkih, najčešći su: napetost, nervoza, anksioznost, depresija... Svi simptomi mogu usloviti privremenu disfunkcionalnost žene. Za vreme menstruacije žene su hiperaktivne, agresivnije, češće su sklone da ulaze u konflikte sa drugim osobama. Psihoze se pogoršavaju u tom periodu, imunitet slabi, histerični napadi su češći. Rezultati istraživanja kažu da predmenstrualni sindrom ne pokazuje oko 20 odsto žena, oko 75 odsto ima blage ili srednje emocionalne, fizičke predmenstrualne simptome, a kod oko pet odsto žena navedeni simptomi uslovljavaju disfunkcionalnost.
  - Trudnoća
  Možda i najznačajniji životni ciklus žena jesu trudnoća i period neposredno nakon porođaja. Tada se kod žena javljaju biološke, pre svega hormonske promene. Kod 10-20 odsto trudnica se javlja depresija, a u posebnom riziku su one žene koje su imale psihički poremećaj pre trudnoće, postojanje bračnih ili partnerskih nesuglasica.
  - Socijalni život
  Veliku ulogu u životu žene može imati sredina u kojoj živi i njeno poimanje devojaštva, menstruacije, začeća, seksualnosti, steriliteta, menopauze i staračkog doba. Ti nazori su različiti u različitim kulturološkim miljeima, ali je ženska seksualnost često svedena na „produžetak vrste" i „mlado i lepo telo". Žena u zrelim godinama se često oseća nevoljeno, odbačeno i suvišno, pa se zato povlači, suzbija svoje ljudske potrebe. I sve to može da dovede do stanja depresije.
  - Klimaks
  Menopauza i klimakterijum se često smatraju sinonimima, mada predstavljaju dva različita fiziološka procesa. Menopauzu karakteriše prestanak menstruacije, koji se za većinu žena dešava oko 50. godine života, dok je klimakterijum dugotrajan fiziološki proces. Period klimaksa može trajati i do 10 godina pre i 10 godina nakon izostanka poslednje menstruacije. U menopauzi često dolazi do depresije jer predstavlja promene u životu sa trajnim efektima koje se dešavaju u relativno kratkom periodu i pogađaju sve aspekte života. U klimaksu može doći do krize, bračne, roditeljske, interpersonalne, radne, finansijske, zdravstvene... Odlazak u penziju može dovesti do depresije. U stručnoj literaturi se navode sledeća četiri životna događaja koji utiču na pojačanu ranjivost žena: gubitak majke pre navršene 11 godine starosti (reaktivacija rano doživljene traume može izazvati veću ranjivost na dejstvo krizogenih faktora, doprinoseći većem riziku za razvoj depresije); nezaposlenost (žena uglavnom ima jedino ulogu domaćice i angažovana je oko podizanja dece); troje ili više dece nižih starosnih grupacija koja žive sa majkom; nedostatak odnosa poverenja i bliskosti sa osobama iz socijalnog okruženja. Žene koje imaju velike obaveze oko podizanja i vaspitavanja dece podložnije su depresiji u klimakterijumu.
  - Sterilitet
  Sposobnost rađanja je neotuđivi deo ženskog identiteta i važan faktor u održavanju normalnog psihičkog i seksualnog funkcionisanja. Iz tih razloga se menopauza može doživeti kao atak na seksualnost, ženstvenost i identitet. Žene u menopauzi mogu smatrati da su gubitkom sposobnosti rađanja izgubile i svoju „misiju" u produženju vrste.
 
  Osobe sa predispozicijom za depresiju:
  1. Oni koji su u porodici imali obolele od depresije imaju dva puta veći rizik da i sami obole.
  2. Žene su duplo depresivnije od muškaraca. Interesantno je, takođe, da majke imaju ređe ili blaže oblike depresije od žena koje nemaju decu, što se objašnjava emotivnom povezanošću sa detetom koja ih štiti od jakih emotivnih reakcija druge prirode.
  3. Oni koji su imali teške emotivne traume u detinjstvu.
  4. Depresija kod starih osoba je često vezana za fizičku onemoćalost, gubitak prijatelja, smanjenje aktivnosti.
 
  Kako se leči?
  Blaži oblici depresije se leče psihoterapijom. U težim slučajevima neophodni su i lekovi. Potvrđeno je da učenje o tom poremećaju i dobijanje informacija o tome kako se ostali ljudi bore sa svojom bolešću može da ima pozitivan efekat na izlečenje kao i na prevenciju ponovne epizode. Ponekad je potrebno otići na lečenje u bolnicu, naročito kad osećanja ili misli o samoubistvu prete da pređu u akciju.

  Prema podacima Svetske zdravstvene organizacije, pet do sedam odsto stanovništva boluje od pojedinih oblika depresije. Ova stopa iznosi oko pet odsto za muškarce, a devet odsto za žene, sa trendom povećanja iz godine u godinu. Obolevanje od različitih formi depresije sve više poprima epidemijske razmere u savremenom svetu.